Có một tình huống rất quen. Bạn hỏi ChatGPT một câu, đọc câu trả lời xong thì… ờm, không hẳn sai, nhưng cũng không đúng cái bạn cần. Hơi lệch. Hơi chung chung. Có khi còn trả lời rất tự tin, nhưng dùng lại thì không ổn lắm. Thế là bạn thở dài: “AI gì mà trả lời kỳ vậy?”
Khoan trách nó đã. Rất nhiều khi, vấn đề không nằm ở ChatGPT, mà nằm ở prompt – cách bạn đặt câu hỏi. Muốn ChatGPT trả lời đúng hơn, không cần kỹ thuật cao siêu. Chỉ cần nói rõ hơn một chút, đúng chỗ. Nghe đơn giản, nhưng hiệu quả thì thấy ngay.
1. “Đúng” là đúng cái gì? Bạn đã nói rõ chưa?
Đây là câu hỏi đầu tiên, và cũng là câu hay bị bỏ qua nhất.
Đúng theo nghĩa nào?
-
Đúng về mặt kiến thức?
-
Đúng với hoàn cảnh của bạn?
-
Đúng để áp dụng được ngay?
-
Hay đúng ở mức tổng quan?
Nếu bạn chỉ hỏi:
-
“Giải thích về marketing”
ChatGPT sẽ trả lời kiểu tổng quát, an toàn. Không sai, nhưng cũng chẳng chắc là đúng cái bạn cần. Trong khi nếu bạn nói:
-
“Giải thích marketing online cho người mới, dùng để áp dụng cho cửa hàng nhỏ”
Tự nhiên câu trả lời sát thực tế hơn hẳn. AI không còn phải đoán mò nữa.
2. Cung cấp bối cảnh – ít thôi nhưng rất đáng giá
ChatGPT không biết bạn là ai, trừ khi bạn nói. Nó cũng không biết bạn dùng câu trả lời để làm gì. Vì vậy, thiếu bối cảnh = trả lời dễ lệch.
Bối cảnh có thể rất ngắn:
-
“Mình là người mới”
-
“Dùng cho công việc”
-
“Áp dụng trong Excel”
-
“Viết cho người không rành công nghệ”
Chỉ cần 1–2 dòng như vậy, câu trả lời thường đã đúng hơn rất nhiều. Không cần kể lể dài dòng đâu.
3. Muốn trả lời đúng, hãy yêu cầu cách trả lời
Nhiều người chỉ nói muốn gì, nhưng không nói muốn trả lời theo kiểu nào.
Ví dụ:
-
“Hướng dẫn cách làm báo cáo”
Khá mơ hồ. Nhưng nếu bạn nói:
-
“Hướng dẫn từng bước, có ví dụ, dùng từ dễ hiểu”
ChatGPT sẽ tự điều chỉnh:
-
Không nhảy cóc
-
Không dùng thuật ngữ khó
-
Trình bày mạch lạc hơn
Cách trình bày ảnh hưởng rất lớn đến cảm giác “đúng”. Có khi nội dung không đổi, nhưng trình bày khác là bạn thấy dùng được ngay.
4. Đừng hỏi quá rộng nếu bạn cần câu trả lời chính xác
Một lỗi prompt rất phổ biến: hỏi quá rộng rồi mong câu trả lời thật đúng. Điều này gần như không thể.
Ví dụ:
-
“Làm sao để kinh doanh hiệu quả?”
Câu hỏi này… rộng tới mức nào cho vừa? ChatGPT buộc phải trả lời chung chung.
Trong khi:
-
“Làm sao để tăng doanh thu cho quán cà phê nhỏ ở khu dân cư?”
Tự nhiên mọi thứ cụ thể hơn. Câu trả lời không chỉ đúng hơn, mà còn dễ áp dụng hơn rất nhiều.
5. Yêu cầu kiểm tra lại hoặc nêu giả định
Một mẹo khá hay để tăng độ chính xác: bắt AI nói rõ giả định của nó.
Bạn có thể thêm:
-
“Hãy nêu các giả định đang dùng”
-
“Nếu có nhiều cách hiểu, hãy liệt kê”
-
“Chỉ rõ trường hợp áp dụng và không áp dụng”
Những câu này giúp bạn:
-
Biết AI đang dựa trên điều kiện nào
-
Phát hiện chỗ không phù hợp với hoàn cảnh của mình
-
Tránh áp dụng sai
6. Đừng ngại nói “ý tôi không phải thế”
ChatGPT không hề khó chịu khi bạn chỉnh lại câu hỏi. Trái lại, nó làm việc rất tốt khi bạn phản hồi giữa chừng.
Bạn hoàn toàn có thể nói:
-
“Ý tôi không phải trường hợp đó”
-
“Tôi cần câu trả lời thực tế hơn”
-
“Làm lại nhưng ngắn gọn hơn”
Mỗi lần bạn chỉnh, câu trả lời thường tiệm cận cái đúng mà bạn cần. Prompt không phải bắn một phát trúng ngay. Nó là quá trình trò chuyện.
7. Muốn đúng hơn, hãy chia nhỏ vấn đề
Một câu hỏi gộp quá nhiều thứ thường dẫn tới câu trả lời nửa đúng, nửa sai.
Ví dụ:
-
“Phân tích thị trường, đề xuất chiến lược, và lập kế hoạch chi tiết”
Nghe thì hay, nhưng rất dễ bị loãng.
Thay vào đó:
-
Phân tích thị trường
-
Rút ra vấn đề chính
-
Đề xuất chiến lược
-
Lập kế hoạch
Mỗi bước một prompt. Vừa kiểm soát được độ đúng, vừa dễ sửa nếu có chỗ chưa ổn.
8. Yêu cầu ví dụ hoặc kiểm chứng nhanh
Nếu bạn sợ câu trả lời “nói cho hay”, hãy yêu cầu:
-
“Cho ví dụ cụ thể”
-
“Áp dụng thử vào một tình huống giả định”
-
“Kiểm tra lại kết luận bằng một cách khác”
Ví dụ và kiểm chứng giúp bạn nhận ra ngay:
-
Câu trả lời có dùng được không
-
Có phù hợp với thực tế không
-
Hay chỉ đúng trên lý thuyết
9. Đúng hơn không có nghĩa là dài hơn
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm. Prompt để trả lời đúng hơn không đồng nghĩa với prompt thật dài.
Quan trọng là:
-
Rõ mục tiêu
-
Rõ bối cảnh
-
Rõ cách trình bày
Có khi chỉ cần thêm một câu, mà chất lượng câu trả lời tăng gấp đôi.
