Có bao giờ bạn mở ChatGPT ra, gõ một câu rất đơn giản kiểu như “Viết cho tôi một bài về chủ đề X”, rồi đọc xong lại thở dài: “Ừm… cũng được, nhưng sao nó nhạt nhạt thế?” Không phải chỉ mình bạn đâu. Rất nhiều người gặp cảm giác này. Và rồi kết luận vội: “AI viết không có hồn.”
Thật ra, AI viết đúng theo những gì bạn yêu cầu. Vấn đề là, đa số chúng ta yêu cầu… quá ít. Muốn bài viết hay hơn, mạch lạc hơn, có cảm xúc hơn, thì prompt cũng phải “biết nói chuyện” hơn một chút. Không cần cầu kỳ. Chỉ cần đúng chỗ.
1. Viết “hay” nghĩa là gì, bạn đã nói rõ chưa?
Nghe có vẻ buồn cười, nhưng đây là chỗ nhiều prompt trượt ngay từ đầu. Bạn muốn “viết hay”, nhưng “hay” theo nghĩa nào?
-
Hay vì dễ hiểu?
-
Hay vì cảm xúc?
-
Hay vì logic, chặt chẽ?
-
Hay vì giống người thật viết?
Nếu bạn không nói rõ, ChatGPT sẽ chọn phương án an toàn nhất: văn trung tính, đều đều, ít cá tính. Đọc không sai, nhưng cũng chẳng đọng lại gì.
Chỉ cần thêm một dòng:
-
“Viết với giọng tự nhiên, như người thật chia sẻ.”
-
“Có cảm xúc, có nhịp điệu câu văn.”
-
“Tránh văn phong giáo trình.”
Tự nhiên bài viết đổi hẳn tông.
2. Muốn ChatGPT viết hay, hãy cho nó biết… viết cho ai
Viết cho ai quan trọng hơn viết về cái gì.
Cùng một chủ đề, nhưng:
-
Viết cho người mới
-
Viết cho người đã biết
-
Viết cho dân chuyên
-
Viết cho người đọc giải trí
…thì cách viết phải khác nhau hoàn toàn.
Prompt kiểu:
-
“Viết cho người mới, chưa biết gì”
-
“Viết cho dân văn phòng, đọc nhanh”
-
“Viết như đang nói chuyện với bạn bè”
Chỉ cần vậy thôi, ChatGPT sẽ tự điều chỉnh:
-
Từ ngữ
-
Nhịp câu
-
Mức độ giải thích
Và thế là bài viết “đỡ vô hồn” hơn hẳn.
3. Giọng văn là thứ quyết định 50% cảm giác “hay”
Rất nhiều bài viết của AI bị chê không phải vì sai, mà vì giọng đều đều, đọc như máy. Muốn khắc phục, bạn nên nói rõ giọng văn mình muốn.
Ví dụ:
-
“Giọng thân thiện, đời thường”
-
“Có câu ngắn, câu dài xen kẽ”
-
“Thỉnh thoảng có câu cảm thán”
-
“Chuyển ý tự nhiên, như đang trò chuyện”
Nghe thì giống mấy yêu cầu “khó tính”, nhưng thật ra AI làm được rất tốt. Vấn đề là bạn có nói ra hay không thôi.
4. Đừng chỉ bảo viết, hãy bảo… viết như thế nào
Một lỗi prompt rất phổ biến là chỉ nói kết quả, không nói cách làm.
Ví dụ:
-
“Viết bài 1000 từ về chủ đề A”
Ngược lại, prompt tốt hơn:
-
“Viết bài 1000 từ, mở đầu nhẹ nhàng, thân thiện”
-
“Thân bài chia thành các đoạn ngắn, mỗi đoạn một ý”
-
“Kết bài tổng kết nhẹ, không giáo điều”
Khi bạn mô tả cấu trúc mong muốn, ChatGPT viết mạch lạc hơn rất nhiều. Nó giống như bạn đưa dàn ý sơ bộ, dù chỉ bằng lời.
5. Thêm “hơi người” vào prompt, bài viết sẽ khác liền
Một mẹo rất hay mà ít người dùng: cho phép bài viết không quá hoàn hảo.
Ví dụ:
-
“Viết như người thật, không cần quá chuẩn mực”
-
“Cho phép dùng từ đời thường”
-
“Tránh giọng dạy dỗ”
Những câu này nghe có vẻ… lạ, nhưng lại cực kỳ hiệu quả. AI sẽ bớt cố gắng “làm cho đúng”, và bắt đầu “viết cho dễ đọc”.
6. Viết hay không chỉ là chữ, mà là nhịp
Con người khi viết thường:
-
Có đoạn nhanh
-
Có đoạn chậm
-
Có đoạn nhấn
-
Có đoạn lướt
Nếu bạn muốn ChatGPT làm điều đó, hãy nói thẳng:
-
“Câu dài ngắn xen kẽ”
-
“Đừng dùng cấu trúc câu giống nhau liên tiếp”
-
“Có nhịp đọc tự nhiên”
Những yêu cầu này giúp bài viết có nhịp, đọc không bị mệt. Và cảm giác “viết hay” phần lớn đến từ nhịp chứ không phải từ vựng cao siêu.
7. Đừng ngại chỉnh prompt giữa chừng
Viết hay hiếm khi đến ngay từ prompt đầu tiên. Và không sao cả.
Bạn hoàn toàn có thể nói:
-
“Viết lại đoạn này cho tự nhiên hơn”
-
“Giảm bớt giọng học thuật”
-
“Cho đoạn này mềm hơn một chút”
ChatGPT rất giỏi việc viết lại. Đôi khi, bài hay là kết quả của 2–3 lần tinh chỉnh, chứ không phải một lần bấm là xong.
8. Một mẫu prompt tổng hợp để ChatGPT viết hay hơn
Nếu bạn muốn một ví dụ gọn gàng, có thể tham khảo kiểu này:
“Hãy viết một bài khoảng 1000 từ về [chủ đề].
Giọng văn tự nhiên như người thật viết, không quá chuẩn mực.
Câu dài ngắn xen kẽ, có cảm thán nhẹ, có câu hỏi tu từ.
Chuyển ý mượt như đang trò chuyện, tránh lặp cấu trúc câu.
Viết cho người đọc phổ thông, dễ đọc, dễ theo dõi.”
Chỉ cần một prompt như vậy, chất lượng bài viết thường đã khác rất nhiều so với kiểu “viết bài về…”.
