Prompt là gì?

Nếu bạn từng dùng ChatGPT (hay bất kỳ AI nào khác) và có lúc nghĩ: “Ủa, sao nó trả lời kỳ vậy?” thì rất có thể vấn đề không nằm ở AI, mà nằm ở… prompt. Nghe hơi phũ, nhưng đúng là như vậy.

Prompt là thứ đứng giữa bạn và AI. Nó giống như cách bạn đặt câu hỏi cho một người khác. Hỏi khéo thì người ta trả lời trúng. Hỏi mơ hồ thì người ta đoán. AI cũng vậy thôi, chẳng có gì thần thánh ở đây cả.

Vậy rốt cuộc, prompt là gì? Vì sao ai cũng nói “prompt quan trọng lắm”? Và có phải cứ viết prompt dài là tốt không?

1. Prompt là gì, hiểu theo cách đời thường nhất

Nói đơn giản: prompt là toàn bộ những gì bạn đưa cho AI để nó biết phải làm gì.

Đó có thể là:

  • Một câu hỏi

  • Một đoạn mô tả

  • Một yêu cầu

  • Hoặc cả một đoạn hướng dẫn dài

Ví dụ:

  • “Viết giúp tôi một đoạn giới thiệu sản phẩm”

  • “Giải thích khái niệm này cho người mới”

  • “Hãy đóng vai một giáo viên và dạy tôi như sau…”

Tất cả đều là prompt.

Nếu ví AI là một đầu bếp rất giỏi, thì prompt chính là đơn gọi món. Bạn gọi chung chung thì món ra chung chung. Bạn nói rõ muốn ăn cay, ít dầu, không hành… thì món sẽ khác hẳn.

Prompt là gì? 1

2. Vì sao prompt lại quan trọng đến vậy?

AI không “đọc được suy nghĩ” của bạn. Nó chỉ biết những gì bạn nói ra trong prompt. Và nó sẽ cố gắng trả lời dựa trên đúng những gì đó.

Một prompt mơ hồ thường dẫn đến:

  • Câu trả lời lan man

  • Không đúng trọng tâm

  • Thiếu bối cảnh

Ngược lại, một prompt rõ ràng giúp AI:

  • Hiểu đúng mục tiêu

  • Biết phải trả lời sâu hay nông

  • Biết nên dùng giọng văn nào

Nhiều người dùng AI lâu năm đều nhận ra một điều: chất lượng câu trả lời phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng prompt. Thậm chí, cùng một AI, nhưng prompt khác nhau thì kết quả khác hẳn.

3. Prompt có phải càng dài càng tốt không?

Đây là một hiểu lầm rất phổ biến.

Prompt không cần dài, mà cần đúng và đủ.

Có những prompt rất ngắn nhưng hiệu quả:

  • “Tóm tắt nội dung này cho người mới”

  • “Giải thích bằng ví dụ đơn giản”

Và cũng có những prompt dài, nhưng lại rối:

  • Nói nhiều ý chồng chéo

  • Không rõ ưu tiên

  • AI không biết tập trung vào đâu

Prompt tốt thường có mấy đặc điểm:

  • Rõ mục tiêu

  • Rõ đối tượng

  • Rõ yêu cầu đầu ra

Dài hay ngắn không quan trọng bằng việc AI có hiểu bạn muốn gì hay không.

Prompt là gì? 2

4. Các thành phần thường có trong một prompt tốt

Bạn không bắt buộc phải có đủ mọi thứ, nhưng đây là những thành phần hay gặp:

  • Vai trò: AI đang đóng vai ai?

    “Hãy đóng vai một chuyên gia Excel”

  • Nhiệm vụ: AI cần làm gì?

    “Giải thích hàm VLOOKUP”

  • Đối tượng: Trả lời cho ai?

    “Cho người mới bắt đầu”

  • Cách trình bày: Muốn trả lời ra sao?

    “Ngắn gọn, có ví dụ”

Không cần lúc nào cũng đủ cả bốn. Nhưng càng rõ, AI càng dễ làm đúng ý bạn.

5. Prompt khác gì so với câu hỏi bình thường?

Thật ra, prompt chính là câu hỏi, nhưng được mở rộng hơn.

Câu hỏi bình thường:

  • “GPT-4 là gì?”

Prompt:

  • “Hãy giải thích GPT-4 cho người chưa biết gì về AI, dùng ví dụ đời thường, giọng văn dễ hiểu.”

Prompt không chỉ hỏi “cái gì”, mà còn nói rõ:

  • Hỏi để làm gì

  • Hỏi cho ai

  • Muốn câu trả lời như thế nào

Vì vậy, prompt là cách giao tiếp có chủ đích với AI, chứ không chỉ là hỏi – đáp đơn thuần.

Prompt là gì? 3

6. Vì sao nhiều người nói đến “prompt engineering”?

Nghe cái tên thì hơi ghê, nhưng bản chất lại rất đơn giản.

“Prompt engineering” chỉ là kỹ năng viết prompt hiệu quả, thông qua:

  • Thử – sai

  • Điều chỉnh

  • Quan sát phản hồi của AI

Không cần học lập trình. Không cần công thức cố định. Chủ yếu là:

  • Biết mình muốn gì

  • Biết cách diễn đạt rõ ràng

Ai dùng AI đủ lâu cũng tự hình thành “gu viết prompt” cho riêng mình. Đó không phải kỹ thuật cao siêu, mà là kinh nghiệm giao tiếp.

7. Prompt có thay đổi theo từng công việc không?

Có, và thay đổi khá nhiều.

  • Viết nội dung → prompt chú trọng giọng văn, phong cách

  • Học tập → prompt chú trọng giải thích, ví dụ

  • Phân tích dữ liệu → prompt chú trọng logic, bước làm

  • Sáng tạo → prompt chú trọng cảm xúc, hình ảnh

Không có một prompt “chuẩn cho mọi trường hợp”. Prompt tốt luôn phụ thuộc vào mục đích sử dụng.

8. Người mới dùng AI có cần quá lo về prompt không?

Câu trả lời là: không cần căng thẳng quá.

Bạn không cần phải viết prompt hoàn hảo ngay từ đầu. AI rất giỏi ở việc:

  • Hỏi lại khi chưa rõ

  • Điều chỉnh khi bạn nói “ý tôi là…”

  • Sửa dần qua từng lượt trò chuyện

Cách tốt nhất để học prompt là:

  • Dùng nhiều

  • Thử nhiều cách diễn đạt

  • Quan sát kết quả

Prompt không phải là thứ phải học thuộc. Nó là thứ bạn sẽ quen dần theo thời gian.

Đánh giá post